هندسه شهرهاي اسلامي

مقدمه
نظريه هاي «شهر» به طور كلي، به دو دسته كلان تقسيم مي شوند؛ "شهر طبيعي" و "شهر ارادي و دست ساز بشر".
انديشمندان يونان، به ويژه بر نظريه طبيعي شهر مي انديشيدند و تحول طبيعي شهر را مورد توجه قرار مي دادند اما بسياري از مدرنيست ها ظاهراً بر نظريه دوم و شهرهاي دست ساز بشر تمايل دارند. به نظر مي رسد كه مسلمانان شهرهاي مهمي چون، كوفه، بغداد، بصره، قاهره، فسطاط، موصل و ... را پس از گسترش سياسي- نظامي و با طراحي از پيش تعيين شده، بنياد نهادند. هندسه اين شهرها چگونه بوده است؟ چگونه نظم اجتماعي را تويد و كنترل مي كردند؟ چه نسبتي با زندگي و نظام سياسي بقرار مي نمودند؟ به طرو كلي آيا در پس اين همه شهرسازي ارادي در جهان اسلام نظريه اي را مي توان جستجو كرد؟ آيا مي توان از تجربه شهرسازي مسلمانان در شرايط كنوني جوامع اسلامي نيز الهام گرفت؟ طرح اين پرسش ها و ارزيابي آنها موضوع مقاله حاضر است. به همين لحاظ، ابتدا به مختصات عمومي شهرسازي و شهرهاي مهم اسلامي اشاره مي كنيم. سپس در ادامه به ساختار هندسي شهرهاي اسلامي مي پردازيم.

بقیه در ادامه مطلب...